Η συναρπαστική ιστορία του παγωτού
Να μην ξέρεις τί να πρωτοδιαλέξεις! Φράουλα μαστίχα, κεράσι ή κρέμα σοκολάτα; Το παγωτό χωνάκι υπήρξε η πρώτη «επένδυση» της ζωής μας. Μαζί με το πρώτο φιλί σφράγισαν τη μνήμη μας.
Οι πλανόδιοι παγωτατζήδες αποτέλεσαν το σύμβολο της μεταπολεμικής Ελλάδας που εκσυγχρονιζόταν. Γύριζαν τις γειτονιές με το καρότσι τους γεμάτο παγωμένη κρέμα και παγωτό κασάτο. Μέσα σ’ ένα μεγάλο κάδο με χιόνι (πάγο αργότερα), έριχναν στρώσεις αλάτι για να διατηρείται η θερμοκρασία κάτω από το μηδέν. Εκεί βύθιζαν ένα μικρότερο κάδο με παγωτό, που ανακάτευαν κάθε τόσο με μια μεγάλη ξύλινη κουτάλα για να μην κρυσταλλώσει.
Η ιστορία του παγωτού είναι όμως πολύ πιο παλιά. Ήδη από το 600 π.Χ έφτιαχναν στην Κίνα ένα είδος παγωτού ανακατεύοντας χιόνι με γάλα και βρασμένο ρύζι. Πώς τα κατάφερναν με τον πάγο χωρίς ψυγεία; Τον διατηρούσαν για εβδομάδες σε υπόγειες αποθήκες.
Πέρσες και Βυζαντινοί είχαν αδυναμία στις γρανίτες: ξόδευαν περιουσίες για φέρουν πάγο και χιόνι από τα ψηλά βουνά. Ο ηδονοθήρας Νέρωνας λάτρευε ένα μείγμα από χιόνι, μέλι και πολτό φρούτων: δυστυχώς, η συνταγή, χάθηκε μαζί του. Γρανίτες από χιόνι, χυμό, και κομμάτια φρούτων έφτιαχναν και στη Σικελία· πρώτοι διδάξαντες οι Άραβες οι οποίοι όταν κατέλαβαν το 800 τη Σικελία, έφεραν μαζί τους τα σερμπέτια τους. Αιώνες αργότερα, το 1718, ο βασιλιάς Βίκτωρ - Αμεδαίος Β' της Σαρδηνίας, σημείωνε στο ημερολόγιό του, πόσο τον εκνεύριζε η συνήθεια των συμβούλων του στο Παλέρμο, ν’ απολαμβάνουν γρανίτες, ακόμη και κατά τη διάρκεια συνεδριάσεων. Και στο σαράι του σουλτάνου στην Κωνσταντινούπολη, όπως αναφέρουν περιηγητές του 16ου αιώνα, αποθήκευαν χιόνι για να αραιώνουν τα σερμπέτια.
Τη συνταγή που μοιάζει με το σημερινό παγωτό εφηύραν οι Ιταλοί, περίπου στις αρχές του 17ου αι: ζέσταιναν ένα μείγμα από κρέμα, γάλα και ζάχαρη, το αρωμάτιζαν με πολτό φρούτων και το χτυπούσαν μέσα σ’ ένα κάδο που είχε πάγο σε κομμάτια και αλάτι.
Πρώτος παγωτατζής στην ιστορία ο Ιταλός Φραντσέσκο Προκόπιο Κούτο. Το 1686 άνοιξε στο Παρίσι, το «Λε Προκόπ», το οποίο φιλοξένησε στα τραπέζια του καλλιτέχνες και διανοούμενους και λειτουργεί έως σήμερα.
Καϊμακλί ντοντουρμά λένε οι Τούρκοι το παγωτό που φτιάχνουν από γάλα γίδας, ζάχαρη, σαλέπι και μαστίχα· η συνταγή από το Καχραμάν μαράς στα βάθη της νοτιοανατολικής Τουρκίας γιατί οι μερακλήδες ξέρουν ότι το σωστό παγωτό καϊμάκι κόβεται με μαχαίρι. Στη Συρία το πασπαλίζουν με πράσινο φιστίκι. Οι Ιάπωνες, πιο…λάιτ τύποι, φτιάχνουν παγωτό από πράσινο τσάι!
Οι Γάλλοι ανακάλυψαν το σορμπέ τον 18ο αι. όταν πρόσθεσαν στη γρανίτα ασπράδι αυγού· το πάγωναν σε καλούπια με σχήμα φρούτων. Στο Παρίσι η συντεχνία των λεμοναδοποιών έφτιαχνε καθημερινά «αρωματικό χιόνι» για τα καφέ της πόλης.
Στις ΗΠΑ τα παγωτά πήραν τα πρωτεία από τις γρανίτες κάπου στα τέλη του 18ου αιώνα. Το 1851 ο Τζέικομπ Φάζελ ίδρυσε στη Βαλτιμόρη την πρώτη βιομηχανία παγωτού ενώ ο Ερνεστ Χάμγουι, μετανάστης από τη Συρία, έφτιαξε το 1904 στο Σεν Λούις τον πρώτο πύραυλο - τότε τον έλεγαν χωνάκι- εκτοξεύοντας στα ύψη τις πωλήσεις παγωτού.
Στα καθ’ ημάς, η πρώτη επαφή του νεοσύστατου ελληνικού κράτους με το παγωτό ήταν…επεισοδιακή! Το 1835 επί Όθωνα, ο φιλόδοξος Ιταλός ζαχαροπλάστης Κάλβο, έπεισε τη σύζυγο του Βαυαρού Αντιβασιλιά, Ιωσήφ Άρμανσπεργκ, να προσφέρει παγωτό στους προσκεκλημένους της. Όμως το παγωτό του Ιταλού ζαχαροπλάστη περιείχε χημικά χρώματα που προκάλεσαν στομαχικές διαταραχές στους προσκεκλημένους και προκλήθηκε σκάνδαλο! Την χαμένη τιμή του παγωτού διέσωσε το 1841 ο ζαχαροπλάστης Καρδαμάνης ο οποίος το έκανε μόδα στο καφενείο του, στη συμβολή των οδών Αιόλου και Αγίου Μάρκου. Στη διάδοση του παγωτού συνέβαλαν βέβαια και οι Επτανήσιοι οι οποίοι γνώριζαν την τέχνη από τους Ιταλούς.
Τί συνέβη τη μέρα που τελείωσε το παγωτό; Την συναρπαστική ιστορία αφηγείται ο Αντώνης Ζαρίντας, μιλώντας στα παιδιά για τις συνέπειες της παραπληροφόρησης.
Περισσότερα για το βιβλίο ΕΔΩ
https://ellinoekdotiki.gr/gr/ekdoseis/i/h-mera-pou-teleiwse-to-pagwto
