Ο συνταγματολόγος Κώστας Μποτόπουλος με αφορμή την 52η επέτειο αποκατάστασης της Δημοκρατίας (24 Ιουλίου) ιχνηλατεί τη διαδρομή της Ελλάδας και συνοψίζει τους σημαντικότερους σταθμούς της.
Ο πυρήνας της Μεταπολίτευσης
Τα πενήντα χρόνια που έχουν περάσει από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα -η αποκαλούμενη «Μεταπολίτευση», που δεν έχει τελειώσει και, όσο διαρκεί η Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία, δεν θα τελειώσει- δεν αποτελούν μια ευθύγραμμη ή μονοσήμαντη ιστορική περίοδο, ούτε σηματοδοτούν μια χωρίς αμφισημίες πολιτική και κοινωνική διαδρομή. Θα μπορούσαν ωστόσο να επισημανθούν ορισμένα βασικά, κοινά αποδεκτά από την επιστημονική κοινότητα και την πλειοψηφία των πολιτών, χαρακτηριστικά της:
- εγκαθίδρυση και, σταδιακά, εμπέδωση ενός δημοκρατικά ώριμου πολιτεύματος: γύρω από ένα νέο Σύνταγμα -το αρχικό κείμενο του 1975 έχει αναθεωρηθεί ως σήμερα τέσσερις φορές χωρίς να αλλάξει η δομή και η φιλοσοφία του- και με κρίσιμα στοιχεία την αποδοχή των κανόνων του παιχνιδιού απ’ όλους -κόμματα, θεσμούς και πολίτες- και την χωρίς προβλήματα εναλλαγή τριών κομμάτων με εντελώς διαφορετικές καταβολές και πεποιθήσεις στην εξουσία.
- ενσωμάτωση κοινωνικών στρωμάτων που αισθάνονταν «εκτός νυμφώνος», μέσω της ανάδυσης νέων κοινωνικών πλειοψηφιών αλλά και μέσω της απόδοσης ίσων δικαιωμάτων και «ορατότητας» στους «χαμένους του εμφυλίου» και τους «μη προνομιούχους».
- πρόσδεση της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η μέσα από αρκετές δολιχοδρομήσεις σταθεροποίησή της στον πυρήνα της Ένωσης, με συμβολή, έστω άνιση, όλων των κομμάτων εξουσίας.
- βελτίωση του βιοτικού επιπέδου για το σύνολο σχεδόν του ελληνικού λαού, με απόγειο τα «χρόνια περί την Ολυμπιάδα» (1998-2004) και σημείο καμπής τα «χρόνια του Μνημονίου» (2010-2019), κατά τα οποία η οικονομική χρεοκοπία της χώρας οδήγησε σε μη ακόμα ανατραπείσα κοινωνική και ψυχική κατάπτωση.
- συνολική αποτυχία «αλλαγής παραδείγματος». Σε επίπεδο πολιτικού συστήματος, που διατήρησε υψηλές δόσεις διχασμού και τοξικότητας. Οικονομικής ανάπτυξης, που παρέμεινε μονοδιάστατη και άνισα κατανεμημένη. Θεσμικών αλλαγών, αφού έλειψαν, με λίγες εξαιρέσεις, ιδίως κατά την περίοδο 1981-1985, οι μεταρρυθμίσεις βάθους, ενώ σχεδόν ανέγγιχτο έμεινε το μη φιλικό στον πολίτη πελατειακό κράτος. Πολιτισμού, με την αρχική άνθηση και ώθηση να ακολουθείται από μια πορεία προς την ευκολία και την ευτέλεια.
- κυριαρχία μιας «λαϊκιστικής» νοοτροπίας εντός του πολιτικού συστήματος αλλά και της κοινωνίας: «ο λαός έχει πάντα δίκιο», «όλοι μαζί τα φάγατε», «για όλα φταίει το Κράτος», «νόμος είναι το δίκιο του πολίτη/εργάτη/φοιτητή κλπ», «μόνο δικαιώματα, όχι υποχρεώσεις».
- έλλειψη «οράματος», συνολικού σχεδίου για το κοινό καλό, συνεκτικού ιστού: μετά από πορεία 50 χρόνων, η Ελλάδα και οι Έλληνες μοιάζουν χωρίς πυξίδα, χωρίς ορίζοντες και χωρίς πίστη στον εαυτό τους, παρά την αντικειμενική πρόοδο που έχει συντελεσθεί σε πολλούς τομείς και τη σχετική βελτίωση της εικόνας της χώρας στο εξωτερικό.
Ο συνταγματολόγος Κώστας Μποτόπουλος είναι συγγραφέας του βιβλίου «Το εκκρεμές της Μεταπολίτευσης».
Περισσότερα για το βιβλίο ΕΔΩ
https://ellinoekdotiki.gr/gr/ekdoseis/i/to-ekkremes-tis-antipoliteusis
