Οι περιπέτειές μας με τον καπνό! - Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος η 31η Μαΐου

Οι περιπέτειές μας με τον καπνό

Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος η 31η Μαΐου

Στο ερώτημα αν «Καπνίζει η τέχνη», η απάντηση είναι απερίφραστα καταφατική. Μιμείται όπως συνηθίζει, τη ζωή και έχει αναπτύξει μια «αμαρτωλή» σχέση με το τσιγάρο, τον καπνό και τη νικοτίνη. Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος η τελευταία ημέρα του Μαΐου  αλλά δύσκολα θα  σβήσουμε το τσιγάρο γιατί συχνά έχει για σύμμαχό του και την Τέχνη.    

«Θυμίαμα η γαλάζια οσμή κι ο καπνός ασημένιος», γράφει ο ποιητής Νίκος Καρούζος. Ο καπνός έγινε ποίηση και ο στίχος «ενδύθηκε» την πυκνότητά του και τη νοσταλγική του χροιά: μια εφήμερη μαρτυρία της πραγματικότητας, που παρέσυρε ποιητές και ονειροπόλους. 

Ο Τουλούζ Λωτρέκ, με το «Πορτραίτο του Λουί Πασκάλ», ο Μανέ με τον περίφημο «Καπνιστή» του και ο  Πωλ Σεζάν με τον δικό του «καπνιστή»· ο Νταλί στις προσωπογραφίες του κρατά τσιγάρο το οποίο εισέβαλλε και σε πίνακες του Πικάσο.

 Σοκάρουν- αλλά καταγράφουν ρεαλιστικά την πραγματικότητα της εποχής τους- οι πίνακες του Νικηφόρου Λύτρα «Παιδί που καπνίζει» (1894) και το «Αγόρι που καπνίζει» του Γιώργου Ιακωβίδη. Εξαίρεση αποτελεί ο Βαν Γκόγκ και το εφιαλτικό έργο του «Κρανίο με αναμμένο τσιγάρο», κραυγή καταδίκης στις καταστροφικές επιλογές μας

Τσιγάρο για τον πονοκέφαλο!

Η νικοτίνη πήρε το όνομά της από τον Jean Nicot, Γάλλο πρέσβη στην Πορτογαλία ο οποίος το 1560 έστειλε καπνό για δώρο στην Αικατερίνη των Μεδίκων για  ν’ απαλλαγεί από τους πονοκεφάλους της μια και ήταν κυρίαρχη τότε η αντίληψη ότι ο καπνός είναι θεραπευτικός. Δέκα χρόνια αργότερα ο βοτανιστής  Ζαν Λιεμπόλ ονόμασε το φυτό Nicotiana tabacum, προς τιμή του Nicot.

Είπαμε ταμπάκο τον καπνό (Τobacco) από το νησί Τομπάγκο στις Αντίλλες όπου τον ανακάλυψε το 1492 ο Χριστόφορος Κολόμβος. Οι Ινδιάνοι χρησιμοποιούσαν άγριες ποικιλίες καπνού στις θρησκευτικές τελετές τους αλλά και για να θεραπεύσουν ασθένειες και πληγές.

Τα αντίπαλα στρατόπεδα

Στην Αγγλία έκαναν θραύση τα smoking parties  στα οποία δίδασκαν την  τέχνη του καπνίσματος αν και δεν άργησαν να ξεσπάσουν  «ιεροί» πόλεμοι εναντίον του καπνού.  Αφορισμοί του Πάπα, συγγράμματα, εγκύκλιοι και πρόστιμα για τους χρήστες. Στην Ιταλία τους αφόριζαν, στη Ρωσία τους ράβδιζαν και τους έκοβαν τη μύτη ενώ στην Περσία τους έκοβαν τα χείλη. Το 1604 ο βασιλιάς της Αγγλίας Ιάκωβος Α' κατήγγειλε τη χρήση του καπνού ως απαίσια για τα μάτια, μισητή για τη μύτη, καταστροφική για το μυαλό κι επικίνδυνη για τους πνεύμονες.  Ωστόσο, κανένα μέτρο δεν μπόρεσε να ανακόψει την πορεία του καπνού καθώς τα εμπορικά οφέλη του έγιναν πολύ γρήγορα αντιληπτά.  Το 1687 ο Σουλεϊμάν ο Β΄ επίτρεψε την καπνοκαλλιέργεια στην Οθωμανική αυτοκρατορία και επέβαλλε φόρους και δασμούς με στόχο να γεμίζουν τα ταμεία του κράτους.

Ο καπνός στον ελλαδικό χώρο

Η ελληνική γη δέχτηκε τον 16ο αι τους πρώτους σπόρους καπνού· μικρόφυλλες οι ελληνικές ποικιλίες. Εισαγωγείς δύο Γάλλοι οι οποίοι τον καλλιέργησαν στην περιοχή της Θεσσαλονίκης.  Το 17ο αι. αυξάνονται οι αναφορές για καπνοκαλλιέργεια στην Μακεδονία ενώ ο  Βαυαρός πρόξενος Strong προσθέτει περιοχές όπως τη Λιβαδειά και το Άργος. Το 1668 ο Τούρκος περιηγητής Ελβίγια Τσελεμπί, περιέγραψε τα  πλατύφυλλα  καπνά του Ζαπαντιού.  

Τα καπνά  για Τουρκία έφευγαν από το λιμάνι της Κεραμωτής ενώ από το λιμάνι της Καβάλας έφευγαν καπνά για την Ευρώπη.   Η Καβάλα, έδρα πολλών προξενείων έκανε πολλαπλάσιες εξαγωγές σε σχέση με το λιμάνι της Θεσσαλονίκης.  Η επεξεργασία του καπνού ήθελε εργατικά χέρια, στις αρχές του 20ου αι. αναπτύχθηκε δυναμικό εργατικό κίνημα: ιδρύθηκαν τα πρώτα συνδικαλιστικά σωματεία και κηρύχθηκαν οι πρώτες απεργίες, λέξη άγνωστη για την εποχή.  

Τα τσιγάρα Σαντέ

Έγραψαν ιστορία τα τσιγάρα «Σαντέ». Έτσι βάφτισε τα τσιγάρα του ο  Χαρίλαος Κωνσταντίνου, από τη λέξη sanitas που στα λατινικά σημαίνει υγεία. Δεν ήταν τυχαία η κίνηση! Έως το Β' Παγκόσμιο πόλεμο σε πολλές διαφημίσεις, γιατροί διαφήμιζαν το τσιγάρο ωφέλιμο για την υγεία.  Η μυστηριώδης γυναίκα που κοσμούσε το πακέτο τσιγάρων Σαντέ ήταν η ωραία και μοιραία Ζωζώ Νταλμάς.  Χόρεψε και τραγούδησε στις σκηνές όλου του κόσμου, σαγήνευσε ισχυρούς κι έζησε έναν μεγάλο έρωτα με τον Κεμάλ Ατατούρκ.  Η Ζωζώ Νταλμάς, είχε ως σήμα κατατεθέν της  το κόκκινο κραγιόν. Στην Ελλάδα, συναντούσε τακτικά τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Τελικά, πέθανε  πάμπτωχη το 1988 σε γηροκομείο της Αθήνας.

Απότομη προσγείωση…      

Η πρώτη επιστημονική έρευνα για την βλαβερή επίδραση του τσιγάρου  παρουσιάστηκε το 1962, από τον ιατρικό σύλλογο της Μ. Βρετανίας. Δύο χρόνια αργότερα, στις 31 Ιανουαρίου 1964, αμερικανική κυβερνητική έκθεση με τίτλο «Καπνός και Υγεία» συνέδεσε για πρώτη φορά το κάπνισμα με τον καρκίνο των πνευμόνων και τη χρόνια βρογχίτιδα. Τότε άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους και οι πρώτες αντικαπνιστικές καμπάνιες…

Λευκός θάνατος το τσιγάρο

Σύμφωνα με επιδημιολογικές μελέτες  το τσιγάρο ευθύνεται διεθνώς για 1 στους 5 θανάτους. Βαρύ φόρο πληρώνει και η Ελλάδα καθώς περίπου 20.000 άτομα πεθαίνουν κάθε χρόνο από νοσήματα που έχουν σχέση με το κάπνισμα όπως εγκεφαλικά, τύφλωση, ανευρύσματα αορτής,  καρδιοπάθειες, χρόνιες πνευμονοπάθειες, έλκος δωδεκαδακτύλου αλλά και πολλά είδη καρκίνων.

Το τσιγάρο κοστίζει κάθε χρόνο λόγω απώλειας παραγωγικότητας που προκαλούν τα προβλήματα υγείας περίπου 2.14 δισεκατομμύρια ευρώ. Η νικοτίνη, απορροφάται ταχύτατα από τον οργανισμό: μέσα σε 10 έως 20 δευτερόλεπτα φτάνει στον εγκέφαλο. Η νικοτίνη χαλαρώνει, μειώνει το stress, αυξάνει την εγρήγορση, βελτιώνει τη συγκέντρωση και μοιραία προκαλεί εθισμό.  Όμως είναι από τις πιο τοξικές ουσίες.

Στη μάχη ενάντια στο τσιγάρο αδήριτη η ανάγκη να οικοδομήσουμε νέα κοινωνικά πρότυπα με τα οποία θα μπολιάσουμε τα παιδιά καθώς το κάπνισμα κάνει θραύση στις νεαρές ηλικίες. Σε αυτό το πλαίσιο η ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ κυκλοφορεί βιβλία για όλες τις ηλικίες για να περάσει από την «είδηση στη συνείδηση» ότι το κάπνισμα είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της υγείας.

ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΤΗΣ ΑΝΑΣΑΣ

της Δήμητρας Μπουσίου

Εικονογράφηση Νίκος Γιαννόπουλος

Το Παραμύθι της Ανάσας είναι ένα φανταστικό ταξίδι στον κόσμο του ανθρώπινου σώματος. Τα παιδιά γνωρίζουν τα όργανα που το αποτελούν και τις βασικές τους λειτουργίες. Μαθαίνουν ποιοι είναι οι εχθροί που απειλούν την υγεία και πώς αντιμετωπίζονται.

Και το σημαντικότερο: ανακαλύπτουν πώς να προστατεύουν τη νεράιδα της Ζωής, την Ανάσα, από τον πιο φοβερό εχθρό της, τον Καπνό.

4+1 μύθοι του Αισώπου λένε ΟΧΙ στις κακές συνήθειες

της Δήμητρας Μπουσίου

Εικονογράφηση Ανδριάννα Ρούσσου

Το βιβλίο αξιοποιώντας πέντε μύθους του Αισώπου, επιχειρεί μέσα από ευχάριστες δραστηριότητες να αναδείξει τη σημασία των αγαθών της Ζωής και της Υγείας. Αποτελεί δράση του προγράμματος «Πάρε Ανάσα» της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας για την πρόληψη της καπνιστικής συμπεριφοράς των μαθητών.

 ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

της Δήμητρας Μπουσίου

Το βιβλίο απευθύνεται:

• Σε όσους καπνίζουν και θέλουν να το διακόψουν
• Σε όσους καπνίζουν, αλλά δεν σκέφτονται ούτε θέλουν να το διακόψουν
• Σε όσους έχουν διακόψει το κάπνισμα στο παρελθόν αλλά το ξεκίνησαν πάλι
• Σε εφήβους και νέους που βρίσκονται στην απαρχή της σχέσης τους με το κάπνισμα
• Σε γονείς που θέλουν να υποστηρίξουν και να καθοδηγήσουν τα παιδιά τους μακριά από εθισμούς και εξαρτήσεις

Δεν φιλοδοξεί να δώσει κάποια «μαγική» συνταγή, παρά μόνο λίγα από τα υλικά της.

Γράμμα στον Μπαμπά και τη Μαμά που καπνίζουν

της Δήμητρας Μπουσίου

Εικονογράφηση: Μαριάννα Φραγκούλη

Τα παιδιά πολλές φορές αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα

καλύτερα από τους μεγάλους.

Μέσα από το Γράμμα στον μπαμπά και τη μαμά που καπνίζουν

ένα μικρό παιδί ανοίγει την ψυχή του και μοιράζεται μαζί μας

προβληματισμούς αγάπης που σχετίζονται με την κακή αυτή

συνήθεια και τα αποτελέσματά της.

 Διαβάστε το!

Θα μιλήσει στην ψυχή σας και ίσως… όλα αλλάξουν!