Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων 4 Οκτωβρίου

Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων 4 Οκτωβρίου

Μαθήματα αγάπης δίχως λέξεις

Van Eyck-Arnolfini Portrait

Υπάρχει μια σιωπηλή συμφωνία που υπογράφεται μ’ ένα βλέμμα, ένα κούνημα της ουράς, ένα απαλό γουργουρητό ή ένα άγγιγμα μουσούδας. Τα ζώα μάς παρηγορούν σιωπηλά και μας θυμίζουν καθημερινά τι θα πει αγάπη. Γιορτάζουν στις 4 Οκτωβρίου οι συγκάτοικοί μας αλλά κι όσα έχουν για σπίτι τους τη φύση. Το είπε ο Λουντέμης: «Γνώρισα τους ανθρώπους και αγάπησα τα ζώα».

Τα ζώα στην Τέχνη

Lady with an Ermine-Leonardo da Vinci

Στο δημοτικό τραγούδι τα ζώα μεταφέρουν μηνύματα, πρωταγωνιστούν σε ιστορίες αλλά και καθρεφτίζουν την ανθρώπινη ψυχή. Τη μερίδα του λέοντος έχουν τα πουλιά: ο αετός, η πέρδικα, το αηδόνι, το χελιδόνι. Το άλογο πιστός σύντροφος του πολεμιστή, μοιράζεται τη μοίρα του αναβάτη του και πολλές φορές θρηνεί τον χαμό του. Στο ρεμπέτικο και στο αστικό τραγούδι τα ζώα μιλούν αλληγορικά για τη ζωή και τον έρωτα: περιγράφουν χαρακτήρες, σατιρίζουν την ανθρώπινη υποκρισία και δίνουν φωνή στους αδικημένους, όπως ο Κυρ Μέντιος του Βάρναλη.

Συμβολικός ο ρόλος τους και στη ζωγραφική. Τη συζυγική πίστη συμβολίζει ο σκύλος στον πίνακα του Βαν Άϊκ «Οι γάμοι των Αρνολφίνι». Πουλιά και γάτες στο πορτρέτο του νεαρού Μανουέλ Οσόριο Μανρίκε ντε Θούνιγα του Γκόγια, πίνακας γνωστός ως «Το κόκκινο αγόρι». Ζευγάρια από κουνέλια ή ελάφια φωλιάζουν στα ερωτικά έργα του Τιτσιάνο. Ένα κουνέλι στα πόδια της Παναγίας μιλά για τον θρίαμβο της εγκράτειας έναντι της επιθυμίας. Ο Ντα Βίντσι στην «Κυρία με την ερμίνα», απεικονίζει τη 17χρονη Σεσίλια Γκαλεράνι ερωμένη του ηγεμόνα του Μιλάνου Λουντοβίκο Σφόρτσα.

Όσα δεν έζησαν ελεύθερα στη φύση

Don Manuel Osorio Manrique de Zúñiga

Η ανθρώπινη παρέμβαση έδωσε πολλά είδη που δεν έζησαν ποτέ ελεύθερα στη φύση. Όλες οι σημερινές ράτσες, από τα πόνι Σέτλαντ μέχρι τα καθαρόαιμα άλογα προέκυψαν από διασταυρώσεις· δεν μοιάζουν καθόλου με εκείνα που κάλπαζαν στη Γη πριν από μερικές χιλιετίες. Η πιο γρήγορη γενετική τροποποίησή τους σημειώθηκε τα τελευταία διακόσια με τριακόσια χρόνια, όταν εντατικοποιήθηκαν οι σύγχρονες μέθοδοι εκτροφής. Το άλογο είναι από τα τελευταία ζώα που εξημέρωσε ο άνθρωπος, κατά τη νεολιθική εποχή. Προηγήθηκαν σκύλος, κατσίκα, πρόβατο, αγελάδα και γουρούνι.

Σ’ έναν κόσμο στον οποίο κυριαρχεί η βία, τα ζώα ανεβαίνουν τον δικό τους Γολγοθά. Περιφρονούμε ακόμη και τον σκύλο, τον πιο πιστό μας φίλο. Σε πόσες ύβρεις πρωταγωνιστεί; Θλιβερή και η «σκυλογιορτή» της Καθαράς Δευτέρας· κάποτε βασάνιζαν τα αδέσποτα με την έγκριση της κοινωνίας. Κι όμως οι παλαιότερες κοινωνίες αντιμετώπιζαν με δέος και σεβασμό τον σκύλο: ο Κέρβερος φυλούσε τον Άδη, η Εκάτη - θεά της μαγείας- στις μεταμορφώσεις της έπαιρνε τη μορφή σκύλας ενώ σκυλοκέφαλοι της λαϊκής φαντασίας – που διασώζει ο Νικόλαος Πολίτης- κατοίκησαν σε μέρη απάτητα. Εξαίρεση αποτελεί ο κυνοκέφαλος άγιος Χριστόφορος, από τις πιο ιδιαίτερες περιπτώσεις στην Ορθόδοξη αγιογραφία. Η παράδοση ότι ο άγιος ανήκε στη μυθική φυλή των Κυνοκεφάλων, βαρβάρων χωρίς ανθρώπινη λαλιά, ήταν οικεία στο Βυζάντιο από τον 5ο αι. Η σύνδεσή του με τους Κυνοκέφαλους δεν ήταν αποδεκτή από την Ορθόδοξη Εκκλησία, ωστόσο στη μεταβυζαντινή εποχή- ιδίως από τον 17ο αιώνα και μετά- απεικονίζεται συχνά κεφάλι σκύλου.

Κύων ο σκύλος στα αρχαία ελληνικά: συγγενεύει με το λατινικό canis. Πώς έγινε σκύλος; Σκύλαξ σήμαινε το νεογνό — το κουτάβι κάθε ζώου. Σταδιακά εκτόπισε τον κύνα που επιβιώνει στις λέξεις κυνηγός, κυνόδοντας, κυνικός, κυνοδρομία και κυνοτροφείο. Ο Ομηρικός Άργος έδωσε τη σκυτάλη στον Τότο στον Μάγο του Όζ, στον Μιλού του Τεν Τεν και στη Λάσι, το διάσημο κόλεϊ της μικρής οθόνης.

Την πρώτη φιλοζωική οργάνωση στην Ελλάδα ίδρυσε το 1884 μια πλούσια, εκκεντρική και πολύγλωσση Γερμανίδα με αγγλική υπηκοότητα, η Esperanza von Schwartz, στη Χαλέπα της τουρκοκρατούμενης τότε Κρήτης· έμπιστη του Ιταλού Garibaldi και φίλη του Franz Liszt. Η Σβάρτζ, έζησε από το 1865 και για μεγάλα διαστήματα στη Μεγαλόνησο. Ίδρυσε στα Χανιά το πρώτο νοσοκομείο για κακομεταχειρισμένα άλογα και γαϊδούρια ενώ τάιζε καθημερινά τα αδέσποτα σκυλιά της πόλης. Τα φιλοζωικά μανιφέστα της σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες φυλάσσονται στη Γεννάδιο Βιβλιοθήκη.

Η ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ με προσεγμένες εκδόσεις στις οποίες πρωταγωνιστούν ζωάκια

μιλά στα παιδιά για τα συναισθήματα.

Τόσο θυμό τί να τον κάνω

https://ellinoekdotiki.gr/gr/ekdoseis/i/toso-thumo-ti-na-ton-kanw

Μια μασέλα για τον Φόβο

https://ellinoekdotiki.gr/gr/ekdoseis/i/ta-zwakia-twn-sinaisthimatwn

Ζήλια και τέλος τα τσιμπήματα

https://ellinoekdotiki.gr/gr/ekdoseis/i/zhlia-kai-telos-ta-tsimpimata

Η σφιχτή αγκαλιά της αγάπης

https://ellinoekdotiki.gr/gr/ekdoseis/i/zhlia-kai-telos-ta-tsimpimata

Ένα χαμόγελο για τη Χαρά

https://ellinoekdotiki.gr/gr/ekdoseis/i/ena-xamogelo-gia-th-xara

Η ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ αγκαλιάζει με αγάπη τα αδέσποτα. Μαθήματα αλληλεγγύης που παρακινούν τα παιδιά να ταυτιστούν με τους τετράποδους ήρωες και καλλιεργούν τη φιλοζωία δίνουν οι τίτλοι:

Ο Αλέκος στη χώρα των παθημάτων